İcra ve İflâs Hukukuna İlişkin (Uygulamaya Yönelik) “Makale ve İnceleme Yazıları” ile “Hukuki Mütalâalar
Av. Talih Uyar
İzmir, Eylül 2026
Hazırlamaya devam ettiğimiz İcra ve İflâs Hukukuna İlişkin (Uygulamaya Yönelik) “Makale ve İnceleme Yazıları” ile “Hukuki Mütalâalar” ve “Yüksek Mahkemenin Önemli İçtihatları” isimli eserimizin 9. cildini tamamladık.
Eserin bu cildinde 9 makale ve inceleme yazısı, 7 hukuki mütalâa, 35 bilgi notu ile yüzlerce yüksek mahkeme içtihadına yer verilmiştir. Makale ve inceleme yazıları, hukuki mütalâalar ve bilgi notlarının tamamına aşağıdaki İçindekiler bölümünden ulaşabilirsiniz.
İÇİNDEKİLER
1. BÖLÜM: «MAKALELER»
§ Avukat, Müvekkili Lehine Sonuçlandırdığı Davada Verilen Karar Kesinleşmeden, Vekalet Ücreti Alacağından Dolayı Müvekkili Hakkında Takip Yapabilir mi?
§ İflâstaki Tasarrufun İptali Davalarında “Davanın Kabulü” Halinde Ne Şekilde Karar Verilmesi Gerekir?
§ Davacı–Alacaklı Banka’nın Dayandığı Kredi Sözleşmesinin, Yıllar Önce Başlamış Bir Kredi İlişkisinin Devamı Niteliğinde Olması Halinde Dava Konusu Alacak “İlk Kredi Sözleşmesinin Düzenlendiği Tarihte” Doğmuş Sayılır Mı?
§ TBK m. 19 Uyarınca Açılan Tasarrufun İptali Davalarında; “İcra Takibine Konu Alacağın Gerçek Olmadığına İlişkin İddianın Değerlendirilmesi”, “İcranın Geri Bırakılmasına İlişkin Kararın Davaya Etkisi”, “Alacaklının Bu Davada İİK m. 277 vd.’nda Yer Alan Karinelerden Yararlanıp Yararlanamayacağı”
§ “Borç Tasfiye ve İbra Sözleşmesi”ne Dayanılarak Menfi Tespit Davası Açılabilir mi? Borçlunun Taşınmazları, Bankadaki Mevduatı ve Araçları Üzerine Konulmuş Olan Hacizlerin Kaldırılmış Olması “Dosya Borcunun Ödendiğine” Karine Teşkil Eder mi?
§ Muvazaa (TBK. m. 19) Nedenine Dayalı Olarak ‘Tasarrufun İptali’ İstemiyle Açılan Davalarda; ‘Borçlu ile Üçüncü Kişi Ararsındaki Düşük Bedel Farkı, Tasarrufun İptaline Karar Verilebilmesi İçin Tek Başına Yeterli midir?
§ «Maden Ruhsatı»nın Haczi ve Satışında Yapılan Hatalar: «Tesis» Kavramı, «Kıymet Takdiri» ve «Süre» Sorunlar
§ Borçlu Kooperatifin Takip Dayanağı Sözleşmede Yer Alan (Bilinen) Adresine Tebligat Yapılmadan, Doğrudan Ticaret Sicilinde Kayıtlı Adresine Tebligat Yapılabilir mi? Tebligat Kanunu’nun 35. Maddesine Göre Tebligat Yapılabilmesi İçin Aranan Şartlar Nelerdir?
§ Davacı– Alacaklı, Açtığı Tasarrufun İptali Davasında (İİK m. 277 vd.) Mahkemeden ‘İptale Tâbi Dava Konusu Mallar’ Hakkında İhtiyati Haciz Kararı Verilmesi Talebinde Bulunur ve Bu Talep Mahkemece Kabul Edilip İhtiyati Haciz Kararı Verildikten (İİK m. 281/II) Sonra Mahkemece ‘Davanın Kabulü’ne Karar Verilmesi Üzerine, Dava Sırasında Davalı– Üçüncü Kişi Tarafından Dava Konusu Taşınmazın Dördüncü Bir Kişiye – ‘Tapu Kaydındaki İhtiyati Hacizle Yükümlü Olarak’– Devredilmiş Olması, Alacaklının, Tapuda Dördüncü Kişi Adına Kayıtlı, Üzerinde İhtiyati Haciz Bulunan Taşınmazın Satışını İstemesine Engel Teşkil Eder mi?
2. BÖLÜM: «HUKUKİ MÜTALÂALAR»
§ Alacaklı, borçludan olan alacağını tahsil etmiş olmasına karşın icra takibine devam edip üçüncü kişinin mallarının haczini isteyebilir mi? Borcu ödenmiş olan borçlunun icra takibinin devamına karşı çıkmaması nasıl değerlendirilmelidir? Üçüncü kişi, “takip alacaklısı ile borçlusunun aralarında anlaşarak gerçekte olmayan (ödenmiş) bir alacak nedeniyle kendi adresinde hacizler yaptırdığını, alacaklı ile borçlu arasındaki bu ilişkinin muvazaalı olduğunu” hangi yollarla ve nasıl ileri sürebilir? Borçlu– işletmeden hastane ruhsatı devralan üçüncü kişinin adresinde yapılan haciz nedeniyle alacaklı tarafından açılan istihkak davasında nelere dikkat edilmelidir?
§ Açtığı “tasarrufun iptali davası”na ilişkin dilekçede belirttiği icra takip dosyasının usuli nedenlerle iptalinden sonra yaptığı yeni icra takibinin kesinleşmesi üzerine, davacı – alacaklı, kesinleşen yeni takip dosyasını mahkemeye bildirerek, bu yeni dosyasındaki alacağı ile sınırlı olarak davalı– borçlu ile diğer davalı – üçüncü kişi arasındaki tasarrufun iptaline karar verilmesini isteyebilir mi?
§ Kambiyo senedine dayalı icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ispat yükü kimin üzerindedir? İspat yükü üzerinde olan taraf bunu nasıl yerine getirebilir? Somut olayda ispat yükü üzerinde olan tarafın iddialarını usule uygun şekilde yerine getirdiği kabul edilebilir mi?
§ Takip dayanağı kambiyo senedi (çek/bono) hakkındaki takip kesinleştikten sonra alacaklı tarafından –masrafları da yatırılarak (İİK. 59)– yapılan haciz (İİK. 78) ve satış (İİK. 106) talepleri ile, ‘kesin aciz belgesine dayanılarak açılan tasarrufun iptali davası’ (İİK. 143/VI), kambiyo senedinin bağlı olduğu (TTK. 749, 778/I, 814/I) – üç yıllık– zamanaşımı süresinin k e s i l e c e ğ i (buna karşın; alacaklının sadece ‘kıymet takdirine itiraz (şikayet) başvurusunda bulunması’, ‘geçici aciz belgesine dayanarak’ (İİK. 105/II) ‘tasarrufun iptali davası’ (İİK. 277/I– 1) açmasının, kambiyo senedine bağlı alacağın bağlı olduğu zamanaşımı süresini kesmeyeceği
§ Tasarrufun iptali davası, dava konusu taşınmazı üçüncü kişiden satın alan davalı dördüncü kişi yönünden nasıl değerlendirilmelidir?
§ Borçlu vekili, ileride müvekkili adına açacağı “kambiyo senedine dayalı sahtelik nedeniyle menfi tespit davası”nın, -özellikle; arabuluculuk süreci içerisinde, davalı– alacaklı tarafından icra takibine devam edilip müvekkiline zarar vermesinin önüne geçmek için- ‘takdiren teminatsız olarak banka hacizlerinin, araçları üzerindeki yakalama şerhlerinin kaldırılarak, icra takibinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasını’ HMK m. 209 uyarınca talep edebilir mi? Mahkemece “HMK m. 393/1 gereğince takip konusu alacağın %10’u oranında nakdi teminatın veya kesin ve süresiz banka teminat mektubunun ibrazı halinde, davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile ... İcra Müdürlüğü’ne ait … sayılı takibin, HMK. m. 209 gereğince, tedbiren durdurulmasına…” şeklinde karar verilebilir mi?
§ Süreli ipoteklerde alacaklı “bu süre dolduktan sonra mı” yoksa “süre dolmadan mı” icra takibi yapabilir?
3. BÖLÜM: «BİLGİ NOTLARI»
§ Tasarrufun iptali davasını açma hakkı kötüye kullanılabilir mi? Tasarrufun iptalini açma hakkının kötüye kullanılmış olmasının yaptırımı (sonucu) nedir?
§ Birden fazla kredi sözleşmesinden kaynaklanan borç için açılan tasarrufun iptali davalarında, ‘borcun doğum tarihi’ nasıl belirlenir?
§ Sıra Cetveli Kim Tarafından Düzenlenir? Kendisine ‘Haciz İhbarnamesi’ (İİK. m. 89) ya da ‘Haciz Yazısı’ (İİK. m. 78) Gönderilen Üçüncü Kişiler ‘Sıra Cetveli’ Düzenleyebilirler mi?
§ Hakkında kesinleşen takip nedeniyle tüm malvarlığına haciz konulan bir borçlu, “maddi hukuk bakımından aslında borçlu olmadığını” ileri sürerek konulan bu hacizlerin kaldırılmasını, İİK. m. 72. çerçevesinde “menfi tespit davası” açmadan, başka bir şekilde (yolla) kaldırtabilir mi? Nasıl? [(Takip alacaklısı hakkında elinde “dolandırıcılık (TCK. m. 157,158)” veya “evrakta sahtecilik yapmak (TCK. m. 204, 207)” suçlarından dolayı (kesinleşmiş) “mahkûmiyet kararı” bulunan bir borçlu, TBK. m. 74’e dayanarak da “tüm malvarlığı üzerine konulan hacizlerin kaldırılmasını” sağlayabilir mi?]
§ “Temerrüt (kira bedelinin ödenmemesi) nedeniyle yapılan tahliye takiplerinde” İİK. m. 269/d’de öngörülmediği için, takibe itiraz edilip, takibin durdurulmasından sonra ve “kira süresinin sona ermesinden sonra yapılan tahliye takiplerinde” İİK. m. 274/son’da öngörülmediği için, takibe itiraz edilip, takibin durdurulmasından sonra, alacaklı– kiraya veren tarafından İİK m. 67 uyarınca ‘itirazın iptali davası’ açılabilir mi?
§ Bir tasarrufun İİK. m. 277 vd. göre iptal davasına konu olabilmesi için, «davacı– alacaklının alacağının doğumundan sonra yapılmış olması» gerekir mi?(*) İptal davasının dinlenebilmesi için ayrıca, «davacı– alacaklının alacağının, dava (iptal) konusu tasarruftan önce doğmuş olması» gerekli midir? Başka bir deyişle, davacı– alacaklı, «kendi alacağının doğum tarihinden önce yapılan tasarrufların iptalini» isteyemez mi?
§ Kesinleşen bir “ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takipte” takip borçlusu, İİK. m. 111/a uyarınca, icra dairesinden ‘kendisine satış yetkisi berilmesi’ni talep edebilir mi?
§ Tapu kaydına konulan “davalıdır” şerhinin doğurduğu sonuçlar
§ İhale alıcısının, süresi içinde ihale bedelini yatırmaması hâlinde “alınan teminatın – İİK m. 114/VII– 9 uyarınca– kendisine iade edilmemesi gerekir” ise de bu kişi ‘teminat yatırmadan ihaleye girebilecek kişilerden ise, İİK m. 114/VII – 6 uyarınca ‘taşınmaz üzerinde haczi bulunması’ veya ‘ortaklığın satış suretiyle giderilmesine ilişkin satışlarda, üzerinde kalan ihalenin satış bedelini yatırmaması hâlinde, icra dairesince ne gibi işlem yapılacaktır? Bundan sonra yapılacak yeni ihaleye teminat yatırmadan girebilecek midir?
§ “Tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla” aynı alacak için birden fazla takip yapılmış olması hâlinde, icra takiplerinden birindeki alacağın – tahsil harcı da yatırılarak– ödenmiş olması hâlinde, diğer takip dosyasındaki alacak da ödenmiş sayılır mı?
§ İcra müdürü, icra dosyasında verdiği herhangi bir kararından dönebilir mi? Yoksa bu hatalı kararın bozulması için mutlaka şikâyet yoluna mı gidilmesi gerekir?
§ “Yukarı doğru aşırı oransızlık” (İİK. m. 280) ve “ticari işletmenin devrine yönelik iptal” (İİK. m.280/III) sebepleriyle açılan tasarrufun iptali davasının düşündürdükleri
§ ‘Ekonomik değeri bulunmayan’ işlemler (tasarruflar) hakkında tasarrufun iptali davası açılamaz
§ Borçlunun taraf olmadığı (yani; borçlu tarafından yapılmamış olan) işlemler, iptal davasına konu olamaz.
§ “Cebri icra yoluyla yapılan satışlar” hakkında tasarrufun iptali davası açılabilir mi?
§ “Mirası reddeden mirasçının alacaklıları –TMK m. 617’de öngörülen “reddin iptalini talep etmek hakları dışında– İİK. m. 277 vd. göre tasarrufun iptali davası açabilirler.
§ «‘Kadastro tesbit tutanakları’ hakkında tasarrufun iptali davası açılabilir. Ancak kadastro tutanaklarının kesinleşmesi üzerine artık kadastro tutanaklarına dayanılarak tasarrufun iptali açılamaz.
§ Anlaşmalı boşanmalar TMK. 166/III, 184/5) sonucunda, ‘boşanma protokolü’ uyarınca, borçlu eş tarafından, diğer eşe devredilen taşınır/taşınmazlar hakkında tasarrufun iptali davası açılabilir
§ Tasarrufun iptali davalarında, nasıl ‘yetki itirazı’nda bulunulabilir?
§ Muvazaa (TBK m. 19) nedenine dayalı olarak “tasarrufun iptali” istemiyle açılan davalarda; ‘borçlu ile üçüncü kişi arasındaki (düşük) bedel farkı’nın, tasarrufun iptaline karar verilebilmesi için tek başına yeterli olup olmadığı, ayrıca ‘tarafların aynı sektörde faaliyet göstermesi’nin, ‘ticari adreslerinin aynı olmasının ve aralarında ticari ilişki bulunması’nın, ‘taraflar arasında iş ortaklığı, akrabalık veya yakın bir ilişki bulunması’nın gerekip gerekmediği, ‘üçüncü kişinin kötüniyetli olduğunun, davacı– alacaklı tarafından ispat edilmesi’nin gerekip gerekmediği
§ Borçlu tarafından, davalı üçüncü kişilere yapılmış olan devirlerin “miras paylaşımı kapsamında (TMK 676, 677) yapılmış olduğu”nun ileri sürülmesinin sonuçları
§ İcra hukuk mahkemelerinin “ihalenin feshi talebinin reddine” ilişkin kararları kesin hüküm (HMK m. 303) teşkil eder mi?
§ İİK. 89/III, c: 3 uyarınca, kendisine tebliğ edilen üçüncü haciz ihbarnamesi üzerine onbeş gün içinde menfi tespit davası açmayan –ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen–üçüncü kişi, bu aşamada–genel hükümlere göre–İİK. 72’ye dayanarak–takip alacaklısına karşı– menfi tespit davası açabilir mi?
§ Meskenini başka bir kişiye devretmiş olan ‘borçlu’ ve ‘taşınmazı borçludan devralmış olan (üçüncü) kişi’ hakkında, tasarrufun iptali davası açılabilir mi?
§ Borçlunun, 'menfi tespit davası' açmasından sonra, alacaklı itirazın iptali davası' açabilir mi? Bu davayı açmakta 'hukuki yararı' var mıdır? Menfi tespit davasında verilen hüküm ile, davacı–alacaklı ilamsız takibin devamını sağlayabilir mi?
§ Yapılan ihalede ödenen satış bedelinin, ‘satılan mala takdir edilen değerin yüzde yüzünün üstünde olması halinde’ borçlunun ihalenin feshini istemekte hukuki yararı bulunur mu?
§ Borçlu tarafından senet altındaki imzanın inkar edilmesi halinde, ‘borçlu’ mu (imzanın kendisine ait olmadığını) ispat edecek, yoksa ‘alacaklı’ mı “imzanın borçluya ait olduğunu” ispat edecek?
§ TTK 676/I’ deki “senet bedelinin hem yazı ve hem de rakamla gösterilmiş olması ve bu iki bedel arasında fark bulunması halinde, yazı ile gösterilen bedelin üstün tutulacağı” kuralının – bu sonucun dürüstlük kuralına (TMK m. 2) aykırılık teşkil edeceği durumlarda–geçerli olmayacağı
§ ‘İhale bedeli’ –taşınır/taşınmaz satışlarında– ne zaman ödenir (yatırılır)? ‘katma değer vergisi’ ile ‘ihale damga vergisi’ ne zaman ödenir? Bunların süresinde yatırılmamasının yaptırımı (sonucu) nedir?
§ “İpotek akit tablosu”nda yer alan “bilafâiz” faizsiz kaydının anlam ve içeriği nedir? Bu şekilde konulmuş olan bir ipotekte alacaklı nasıl faiz isteyecektir?
§ «Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması (aralanması) teorisi» çerçevesinde ‘tasarrufun iptali davası’ açılabilir mi?
§ “Vekalet ücreti alacağı davaları”nda, görevli mahkeme neresidir?
§ “Para”, “kambiyo senedi” ve “altın, gümüş ve diğer kıymetli şeyler” dışındaki taşınır malların haczinin geçerli olabilmesi için ‘bunlara icra memurluğunca fiilen el konulması (muhafaza altına alınmaları), yediemine teslim edilmeleri’ gerekir mi?
§ İş mahkemesince aleyhlerine verilmiş olan bir tazminat kararını tehiri icra (İİK m. 36) istemli olarak istinaf eden üç davalının, icra mahkemesi tarafından ‘icranın geri bırakılması kararı’ verilebilmesi için, icra mahkemesine ‘hükmolunan para’ miktarı kadar ayrı ayrı mı yoksa her üçünün de adının geçtiği tek bir teminat mektubu göstermesi gerekir?